เพิ่งย้ายมาเยอรมัน

คนฟินแลนด์ไม่ค่อยยิ้ม หรือแทบไม่ยิ้ม

ชาวฟินน์มีหน้าเดียว จะดีใจ เสียใจ โกรธ โมโห เศร้า เจ็บ หรือปวดอึ ก็หน้าเดียว … นิ่ง สงบ ไร้อารมณ์

ภาพจาก facebook: funland

สีหน้าเพื่อนฟินน์: สุข เศร้า เฉยๆ โกรธ งี่เง่า กังวล หิว กลัว บ้า ทึ่ง หมดหวัง ระทมทุกข์ ขี้เกียจ งง อาย

เพื่อนฉันมีรูมเมทเป็นคนฟินแลนด์ ทั้งห้องมีกัน 3 คน แต่ชาวฟินน์นั้นไซร์ จะให้ทักทาย กล่าว สวัสดีแค่ไหน เขาก็ไม่ตอบคุณ! ลักษณะห้องคือมีห้องนอนส่วนตัว แต่ห้องน้ำกับห้องครัวใช้รวมกัน หากคุณอยู่ในครัว หรือบริเวณส่วนรวม คนฟินแลนด์จะไม่ออกมาให้เห็นหน้าโดยเด็ดขาด ถ้าเผอิญยืนอยู่ในครัวอยู่แล้ว แล้วเพื่อนชาวฟินน์เปิดประตูห้องเข้ามา เขาจะรีบหลบเดินดุ่ยๆ เข้าไปในห้องทันที

ภาพจาพ facebook: finnish nighmares

 เมื่อเพื่อนฟินน์อยากออกจากห้อง แต่มีเพื่อนร่วมห้อง/เพื่อนบ้านอยู่ตรงทางเดิน (เพื่อนฟินน์หัวสีน้ำเงิน – ธงชาติ) 🙁

“มอย” (เป็นคำทักทาย แปลว่า “สวัสดี” ภาษาฟินแลนด์) เพื่อนฉันทัก

“…” คือคำตอบ ไม่มีแม้แต่จะมองหน้า

“…”

“…”

“…”

กลับสู่ความเงียบเช่นเคย

ภาพจาก facebook: finnish nightmares

เพื่อนฟินน์ล้ม แล้วมีคนเห็น -> อายมาก

เพื่อนฟินน์ล้ม มีคนถามว่าให้ความช่วยเหลือ “เป็นไรไหม ให้ช่วยอะไรไหมคะ/ครับ” -> อายมาก ตายทั้งเป็น

ตอนนั้นเพื่อนฉันชาวมาเลเซียอยู่ในห้อง ประมาณหกโมงเย็น เธอได้ยินเสียงคนเปิดประตูหน้าบ้าน และเหมือนมีคนเข้ามาในห้อง เสียงคนสองสามคนดังขึ้นมาเป็นภาษาฟินแลนด์ เสียงฝีเท้าย่ำเข้ามาในห้อง เธอเปิดประตูออกไปดู เห็นรูมเมทชาวฟินแลนด์ของเธอนอนเจ็บ มีเลือดออกที่เเขนเป็นรอยถลอก ขาหัก

เมทชาวฟินแลนด์ของเธอนอนเจ็บอยู่ในห้องมาได้สักพักแล้ว จักรยานล้ม แต่ไม่บอกเธอ พอเพื่อนชาวมาเลถามว่าทำไมไม่บอกล่ะจะได้ช่วยเรียกพยาบาลให้ เธอไม่ตอบใดๆ จนเพื่อนฉันคะยั้ยคะยอ ชาวฟินน์ตอบว่า “ไม่อยากรบกวน” เธอตอบด้วยสีหน้าแนบนิ่ง

หากเห็นชาวฟินน์ล้ม อย่าได้เข้าช่วยเหลือ เพราะเขาจะอายมากขึ้น อย่าได้แม้แต่ถามเพราะเขาจะเสียเซลฟ์ อย่าได้มอง เพราะเขาจะรู้สึกอยากจะมุดหิมะให้หายไป ไม่ต้องทำอะไร ไม่ต้องไทยมุง แต่โปรดเดินหนี

😛

บทความเชื่อมโยง คลิกที่นี่ นิสัยคนฟินแลนด์ (1)

ข้อดีหนึ่งของการเรียนภาษาฟินแลนด์คือภาษาฟินแลนด์นี้มีการเรียงประโยคแบบประธานขึ้นก่อนกริยาเหมือนภาษาไทย คือ “ประธาน + กริยา + กรรม” เช่น

• ประโยค -> “ฉันพูดภาษาอังกฤษ”
• เขียนเป็นภาษาฟินแลนด์ได้ว่า -> “Minä puhun englantia.”
• เรียงเหมือนในภาษาอังกฤษคือ -> “I Speak English”

ดูง่าย ไม่มีอะไรน่าสันสน

เรื่องยาก คือ เพศในภาษา

โดยทั่วไปภาษาตะวันตกมักมีเพศ เช่น ภาษาฝรั่งเศส “เลอ เชียง (le chien)” หรือ หมา เป็นเพศชาย “เลอ ลีฟว (le livre)” คือ สมุด ก็เป็นเพศชาย “ลา เมซง (la maison)” แปลว่า บ้าน เป็นเพศหญิง “ลา วาช (la vache)”  แปลว่า วัว ก็เป็นเพศหญิง ขณะที่ภาษาเยอรมัน มี 3 เพศ นอกจากเพศหญิง เพศชายแล้ว ยังมีเพศกลางด้วย

แต่ก็คงไม่แปลกถ้าภาษาฟินแลนด์จะไม่มีเพศ เพราะภาษาอังกฤษยังไม่มีเลย ภาษาไทยก็ไม่มี

แต่!! ที่น่าสนใจคือ

แม้ภาษาจะไม่มีเพศ อย่างน้อยทุกภาษาก็มีการแบ่งเพศของสรรพนาม หรือบุคคลที่เราอ้างถึง ภาษาไทยใช้คำว่า “เธอ” เรียกแทนเพศหญิง คำว่า “เขา” แทนเพศชาย ภาษาอังกฤษใช้คำว่า “she” แทนเพศหญิง และ “he” แทนเพศชาย แต่ภาษาฟินแลนด์มีคำเดียว คือคำว่า “hän” ใช้แทนทั้งสองเพศ 

• เธอ = “hän”
• เขา = “hän”

ภาพจาก nomotheon (blogspot)

คำว่า “han” คำเดียวแทนมนุษย์ทุกเพศ ชาย หญิงไม่เกี่ยง

บ่อยครั้งที่ได้คุยกับคนที่นี่ แล้วคู่สนทนาของฉันพูดถึงบุคคลที่สามโดยใช้คำสรรพนามคำเดียวแทนทั้งชายและหญิง ทำให้แยกไม่ออกว่าเขาหรือเธอผู้นั้นคือใคร หรือเพศใดกันแน่

ครั้งหนึ่ง “มิกโกะ” เพื่อนสาวชาวฟินแลนด์ของฉันชูพวงกุญแจน่ารักๆ อันหนึ่งขึ้นให้ฉันดูพร้อมรอยยิ้มเขิลอาย “น่ารักไหม” เธอถามฉัน “คนที่ฉันกำลังคุยด้วยอยู่ “hän” ทำให้”

แล้ว “hän” คือใครอ่ะ?

อีกเหตุการณ์หนึ่งเกิดขึ้นในร้านงานฝีมือ เป็นงานเย็บปักถักร้อยที่คนจากต่างเมืองเอามาตั้งโชว์ไว้ฝากขาย ฉันเข้าไปในร้าน ได้คุยกับพนักงานน่ารักคนหนึ่ง พนักงานสาวคนนั้นเดินตรงดิ่งมาที่ฉัน พาฉันไปดูกำไลและต่างหูคู่สวยวางเรียงร้อยกันบนโต๊ะ “งานนี้น่าสนใจมากนะ คุณต้องซื้อ” เธอบอกฉัน “คนที่ทำงานนี้พิการทางสายตา “hän” สูญเสียการมองเห็นตั้งแต่เด็ก ตอนประมาณ 14ปี “hän” เกิดอุบัติเหตุ” เธอเล่า

แต่ “hän” นี่เพศไหนหืออออ!!

พอบอกให้ช่วยแปลให้ฟังหน่อย เธอก็ใช้ว่าคำว่า “ฮี” กับ “ชี” สลับกันไปหมดเลย บางประโยคใช้ “ฮี” บางประโยคใช้ “ชี”

และนี่เองเลยกลายเป็นปัญหาใหญ่ระดับชาติของคนฟินแลนด์ เมื่อชาวฟินน์ต้องใช้ภาษาอังกฤษ สมองจะสั่งการให้เขาหรือเธอใช้สรรพนาม “ผิด” อยู่บ่อยครั้ง เรียกแทนสามีของตนว่า “เธอ” แทนภรรยาของตนว่า “เขา” เรียกคุณยาย เรียกคุณป้าว่า “เขา” เรียกคุณตา หรือคุณลุงว่า “เธอ”

เรียกผิดไปหมด เพศไหนก็ไม่รู้

“ไข่มุก วันนี้ฉันต้องไปเยี่ยมยายที่นอกเมืองล่ะ เขาป่วย” มิกโกะบอก 😛

อ่านต่อ: ข้อควรรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับภาษาฟินแลนด์ คลิกที่นี่

“ถ้าพูดออกมาแล้วไม่ได้อะไร ไม่มีสาระ ก็อย่าพูด” ฉันได้ยินประโยคนี้ตั้งแต่เล็กๆ ฉันจำได้ว่าตอนนั้นฉันก็ไม่ค่อยพูดนะ ไม่รู้ว่าไม่มีอะไรจะพูดหรือว่าไม่มีสาระอะไรในหัวให้พูดก็ไม่รู้

แต่พอโตขึ้นมาฉันกลับพูดมากพูดเยอะพูดเก่งขึ้นเรื่อยๆ

และฉันก็เชื่อด้วยนะว่าที่ฉันพูดน่ะ “มีสาระ” 😛

ถ้าใครเคยไปประเทศแถบตะวันตกมาก่อนจะคุ้นเคยกับการทักทายคนแปลกหน้า “ว่ายังไง เป็นไงบ้าง” “สบายดีไหม” หรือ “อากาศดีนะ” จากนั้นก็ต่อบทสนทนาคุยกันเป็นตุเป็นตะเหมือนรู้จักกันดียังไงยังงั้น แล้วค่อยแยกกันไป

ฉันว่ามันคือการผูกมิตรสร้างจิตสัมพันธ์ที่ดีอย่างหนึ่ง ช่วยให้คลายเหงาและที่สำคัญคืออาจได้เพื่อนที่ดีมาอีกสักคนสองคน

แต่ทำแบบนี้ที่ฟินแลนด์ไม่ได้เลย

อย่าริอาจลอง!

ตัวการ์ตูนในภาพบอกนิสัยหนึ่งของชาวฟินน์ได้ดี คือ คนที่นี่ขี้อาย!! มากที่สุด!!

ฟินน์คือหัวสีน้ำเงินนะคะ (มาจากธงชาติสีขาว-น้ำเงิน) **สังเกตุสีหน้าตัวการ์ตูนหัวน้ำเงิน**

ภาพจาก Finnish Nightmares

เมื่อมีใครแปลกหน้ามานั่งข้างๆ แล้วเริ่มพูดด้วย … ปฏิกิริยาและหน้าตาชาวฟินน์เป็นแบบที่เห็น

เมื่อวันก่อนฉันไปซักผ้ามา ตึกที่ซักผ้าอยู่ห่างจากตึกที่ฉันอยู่ออกไปสองช่วงตึก ฉันเดินเข้าไปเจอผู้หญิงหัวทองผิวขาวคนหนึ่ง ดูก็ออกว่าคนฟินแลนด์แน่นอน ฉันยิ้มให้เธอ เธอมองมาที่ฉันแล้วหันหน้าหนี ไม่แม้แต่จะทักทายกลับ ฉันกล่าวสวัสดี เธอมองหน้า แล้วหลบสายตา

เป็นอะไรรึป่าวนะ

แต่ฉันก็ต้องขอให้ช่วยเรื่องเครื่องอบผ้าเพราะฉันอ่านวิธีใช้ไม่ออก

“ขอโทษนะคะ ฉันอ่านภาษาฟินแลนด์ไม่ออก ช่วยฉันกับเจ้าเครื่องนี้หน่อยได้ไหม” ฉันยิ้ม

“อือ” เธออึมอัมแบบไม่มองหน้าฉัน

จากนั้นเธอก็ขมุกขมิกจัดแจงผ้ากับเครื่องนั่นเสร็จสรรพ หมุนเจ้าปุ่มบนเครื่องอยู่ครู่ใหญ่ ระหว่างนั้นพูดออกมาแค่ “เปลี่ยนภาษา กด กด กด”

ฉันเชื่อว่าเธอพูดภาษาอังกฤษได้นะ และเธอก็ไม่ได้รังเกียจที่จะช่วยเหลือฉันด้วย (อันนี้ดูจากกริยาท่าทางนะ ไม่ได้เข้าข้างตัวเอง)

ฉันกล่าวขอบคุณแล้วยิ้มให้ด้วยความซาบซึ้ง พร้อมแนะนำตัว บอกว่าฉันมาใหม่ เธอมองหน้าฉันอีกครั้งด้วยสายตาที่อ่านได้ว่า “อย่าคุยกับฉันเลย” 

 “คนที่นี่เป็นแบบนี้แหละ เข้าถึงยาก”

“คนฟินแลนด์พูดน้อย อย่าถือสา” 

“พวกเราชาวฟินน์ขี้อาย” 

ใครๆ ที่อยู่ที่นี่พูดกันเสมอว่า “Finns are as cold as the weather.” (คนฟินแลนด์เยือกเย็นเหมือนอากาศ) อากาศที่หนาวสั่นมีอิทธิพลต่อจิตใจอันหนาวเหน็บอย่างนั้นเชียวหรือ?

ถ้าเป็นจริงอย่างนั้นคงไม่แปลกที่คนไทยใจร้อน 😀